De strafbaarstelling van illegaliteit blijft in het nieuws. In Trouw verscheen op 26 mei onderstaand artikel dat Rian Ederveen van Stichting LOS namens de coalitie tegen strafbaarstelling schreef. In GL magazine verscheen een artikel van het ASKV.

Het laatste nieuws is dat de NOS op 8 juni meldde dat illegaal verblijf een overtreding zal worden waarop een boete zal komen te staan. De PVV zegt "geen genoegen te nemen met alleen een boete".
Op 14 juni schreef minister Leers dat hij op dit moment niet inhoudelijk wil reageren op de Kamervragen naar aanleiding van een Italiaanse zaak, waarbij het Europees Hof detentie als straf voor illegaal verblijf verbood. Waarschijnlijk komt Leers niet voor het reces (1 juli t/m 5 september) met zijn voorstel voor de strafbaarstelling. Hij verwees wel naar de Raad van State.
Op 15 juni kwam naar buiten dat de Raad van State van mening is dat de voorstellen van Leers uitvoerbaar zijn, omdat strafbaarstelling een overtreding wordt, met een veel lagere strafmaat dan in de Italiaanse zaak werd gehanteerd, de detentie staat uitzetting dus niet in de weg. Een vreemdeling moet eerst zelf de kans krijgen het land te verlaten, gebeurt dat niet, dan kunnen dwangmiddelen worden toegepast, als deze niet werken kan strafbaarstelling volgen.

Mensen zonder verblijfsvergunning zullen waarschijnlijk niet veel mee krijgen van het verschil tussen een generieke strafbaarstelling van illegaal verblijf, en de strafbaarstelling van iedereen met een inreisverbod. Vooral als iedereen zonder verblijfsvergunning een inreisverbod krijgt (een verbod om de EU in te reizen, er zijn of blijven is een overtreding van dit verbod). Op dit moment weet ook bijna niemand de uitzonderingen op de Koppelingswet, en dat er nog recht is op gezondheidszorg, laat staan hoe dat verkregen kan worden. Mensen zonder papieren zullen nog moeilijk om hun recht vragen, en hulp zal nog minder gegeven worden.
Daarnaast blijft staan dat een boete die niet betaald kan worden omdat een illegaal geen inkomen heeft, omgezet kan worden in een gevangenisstraf. Ook kan het herhaaldelijk krijgen van deze boete lijden tot strafbaarstelling en een ongewenst verklaring.
Er zijn nog veel vragen over de uitvoering van deze voorstellen, maar dat de sfeer in Nederland rondom illegalen zal veranderen als deze voorstellen worden uitgevoerd, staat wel vast. Blijf op de hoogte en teken tegen de strafbaarstelling via www.geenstrafbaarheidstelling.nl

------------------------------------------

Trouw 26 mei 2011
Rian Ederveen Stichting Landelijk Ongedocumenteerden Steunpunt


In het regeerakkoord staat het voornemen om illegaal verblijf strafbaar te maken. Volgens de minister is de strafbaarstelling van illegaal verblijf nuttig om uitbuiting op de arbeidsmarkt tegen te gaan en criminele migranten die hier illegaal verblijven
gemakkelijker terug te kunnen sturen. Maatschappelijke organisaties hebben in maart al hun zorgen geuit over al deze voornemens. Zij zijn bezorgd dat migranten zonder
verblijfsvergunning nóg meer in de marge van de samenleving terecht zullen komen. Dat maakt hen juist extra kwetsbaar voor huisjesmelkerij, uitbuiting en mensenhandel.
Ondanks deze bezwaren is Minister Leers voortvarend begonnen. Volgens de Europese Terugkeerrichtlijn krijgen migranten die niet meer in Nederland mogen blijven een inreisverbod. In Leers' aangepaste wetsvoorstel wordt het strafbaar als deze migranten ondanks dat inreisverbod in Nederland blijven. Dit lijkt al wel op strafbaarstelling, maar is het nog niet, aldus Minister Leers. De echte wet voor strafbaarstelling van illegaal verblijf moet nog komen.

Intussen komen vanuit Europa steeds meer signalen dat strafbaarstelling van illegaal
verblijf in strijd is met juist die Terugkeerrichtlijn. Onlangs besloot het  Europese Hof
van Justitie dat de Italiaanse wet die migranten zonder verblijfsvergunning strafbaar
maakt in strijd is met de Terugkeerrichtlijn.

Vorige week publiceerde de minster antwoorden op Kamervragen die gesteld waren naar aanleiding van deze berichten uit de EU. Zijn de plannen voor strafbaarstelling wel houdbaar, nu de Europese Unie zich hierover zo duidelijk afkeurend heeft uitgesproken, vroegen Kamerleden uit de oppositie. De minister houdt zich in zijn antwoorden vast aan de visie van de Nederlandse Raad van State op de Terugkeerrichtlijn. Die zei namelijk dat er sancties gesteld moeten worden als vreemdelingen de verplichtingen van de Terugkeerrichtlijn overtreden. Dat verplicht Nederland zelfs tot strafbaarstelling, denkt de minister. Maar het is natuurlijk de Unie zelf die bepaalt hoe ver die sancties mogen gaan en niet de Nederlandse Raad van State. En de Europese Unie vindt sancties in de vorm van celstraffen te ver gaan.

De minister heeft nog twee andere argumenten. Het ene argument is dat hij niet, zoals
Italië, illegaal verblijf zal bestraffen met gevangenisstraf maar met een boete. Dat
argument is niet zo sterk. Migranten zonder verblijfsvergunning hebben immers maar weinig geld en zullen in veel gevallen de boete niet kunnen betalen. Voor die situaties heeft de minister al een gevangenisstraf als alternatief voorzien. Dat betekent in de praktijk dat gevangenisstraffen regel zullen worden en geen uitzondering.

Een ander argument van de minister is dat het tegengaan van illegaal verblijf een
nationale zaak is. Bij het nog te publiceren wetsvoorstel voor strafbaarstelling van
illegaal verblijf  hoeft hij niet naar de Europese Unie te luisteren, zegt hij. Dat
argument is door het Europese Hof van Justitie al onderuit gehaald. De Italiaanse wet die illegaal verblijf bestraft met een gevangenisstraf was juist bedoeld om illegaal verblijf tegen te gaan. Toch vindt de Europese Unie dat Italië bij de sanctionering van illegaal verblijf niet verder mag gaan dan de ruimte die de Terugkeerrichtlijn biedt.
Minister Leers zal het moeilijk krijgen als hij strafbaarstelling van illegaal verblijf
in Nederland alsnog wil realiseren.