Het kabinet wil mensen zonder verblijfsrecht tot zes maanden gevangenisstraf kunnen geven wanneer zij hun terugkeer zouden frustreren. Kabinet Jetten, die volgens hen een ‘nieuwe start’ zou moeten verstaan, kiest er daarmee bewust voor om een maatregel uit de Faber-periode in aangepaste vorm terug te brengen.
Want vrijwel het hele Faberpakket is terug. Het grootste deel van haar Asielnoodmaatregelenwet is inmiddels ingevoerd via het Europese Asiel- en Migratiepact. De verruiming van de ongewenstverklaring en de afschaffing van rechterlijke dwangsommen worden via een andere wet geregeld. En met deze wet komt ook de strafbaarstelling terug. De formulering is anders opgeschreven, maar de koers blijft hetzelfde.
“Dit voorstel is een klap ons gezicht en dat van de maatschappelijke organisaties, gemeenten, hulpverleners en deskundigen die zich tijdens de behandeling van de strafbaarstelling een aantal maanden terug hebben uitgesproken. Wij waarschuwden voor zorgmijding en voor mensen die uit angst voor de overheid uit beeld verdwijnen. Ook gemeenten vreesden het ontstaan van een schaduwsamenleving. Met die zorgen heeft de minister helemaal niets gedaan.” zegt Erik Rouw, directeur-bestuurder van ASKV.
Het nieuwe voorstel oogt juridisch smaller dan het vorige, maar de effecten zijn hetzelfde. Het kabinet kiest opnieuw voor strafrecht en gevangenisstraf, zonder aan te tonen dat dit ertoe leidt dat meer mensen daadwerkelijk kunnen terugkeren.
Ook het beroep van de minister op ‘vrijwillige terugkeer’ wringt. Mensen kunnen feitelijk voor de keuze komen te staan: zeggen dat je vrijwillig wilt terugkeren naar bijvoorbeeld Afghanistan, Eritrea of Somalië, of het risico lopen op maximaal zes maanden cel. Wie niet instemt en daardoor geen reisdocument krijgt, kan worden verweten de terugkeer te frustreren. Van echte vrijwilligheid blijft dan weinig over.
Waar de coalitie eindeloos steggelt over de vraag hoeveel belasting van de allerrijkste Nederlanders mag worden gevraagd, blijkt zij opvallend eensgezind zodra het gaat om het aanpakken van mensen in een uiterst kwetsbare positie.
Daarom is het nú tijd om in actie te komen tegen deze wet. We roepen iedereen op om, individueel of samen met je organisatie, te reageren op de internetconsultatie. Laat de minister weten dat deze wet niet deugt en in feite een voortzetting is van het mislukte beleid van Faber. Hoe meer mensen van zich laten horen, hoe duidelijker het signaal: dit beleid moet anders.