Wat als je niet alleen moet vluchten voor geweld, maar ook omdat je niet jezelf mag zijn? Omdat verliefd worden op de persoon van wie je houdt je leven in gevaar brengt? Bij ASKV ontmoeten we regelmatig mensen die nergens meer veilig zijn. Zo ook Marycynthia die vluchtte uit Nigeria. Als queer vrouw leefde ze jarenlang in angst.
Al op jonge leeftijd merkte Marycynthia dat ze anders was. Tijdens haar puberteit ontdekte ze dat ze gevoelens had voor meisjes. Voor haar voelde dat heel natuurlijk. Pas later besefte ze dat de mensen om haar heen daar heel anders over dachten.
De eerste afwijzing kwam uit haar eigen gezin. Toen ze haar moeder vertelde over haar gevoelens, werd ze niet gesteund. “Mijn moeder was de eerste die mij afwees. Vanaf dat moment wist ik dat ik moest oppassen met wie ik vertrouwde.”
In Nigeria betekent queer zijn veel meer dan alleen afgekeurd worden. Mensen kunnen hun baan verliezen, hun familie kwijtraken of slachtoffer worden van geweld. “Je hart kiest niet op wie je verliefd wordt,” zegt Marycynthia. “Maar mensen vinden dat ze daar wel over mogen beslissen.”
Ze probeerde haar gevoelens jarenlang te onderdrukken. Ze had relaties met mannen, in de hoop dat haar leven daardoor makkelijker zou worden. Maar ze merkte dat haar gevoelens niet veranderden. “Ik kon mezelf niet dwingen om iemand anders te zijn.”
Een toekomst samen
Toen Marycynthia haar partner Tina ontmoette, veranderde alles. Voor het eerst voelde ze zich volledig begrepen. Ze waren zeven jaar samen en maakten plannen voor de toekomst. Ze wilden sparen om in het buitenland te studeren, daar een nieuw leven op te bouwen en eindelijk openlijk samen te kunnen zijn. “Dat was onze droom. We wilden ergens wonen waar we niet hoefden te verbergen wie we waren.”
Die droom werd abrupt beëindigd. Via een invloedrijke Nigeriaanse politicus kwamen Marycynthia en Tina terecht in een situatie waarin zij steeds meer onder druk werden gezet. Toen zij afstand wilden nemen, sloeg de situatie om. Ze werden bedreigd en opgejaagd.
Vier jaar geleden overleefde ze een gewelddadige aanval. Enkele dagen later werd Tina vermoord. “Vandaag is het vier jaar geleden dat ik de aanval overleefde. Vier dagen later verloor ik Tina.”
Na haar dood dook Marycynthia onder. Ze verhuisde van de ene schuilplaats naar de andere. Ondertussen probeerde ze haar jonge dochter zo goed mogelijk te beschermen. Het gevoel dat ze voortdurend gezocht werd, verdween nooit. Toen ook een ontvoering dreigde en een bus waarin zij eigenlijk zou reizen werd aangevallen, wist ze dat ze Nigeria moest verlaten. “Ik besefte dat ik daar nooit meer veilig zou zijn.”
Op de vlucht
Na aankomst in Amsterdam bracht ze haar eerste nacht door in een bushokje. Pas de volgende ochtend vroeg ze mensen waar ze asiel kon aanvragen. Via Ter Apel begon uiteindelijk haar asielprocedure.
Hoewel Marycynthia eindelijk veilig was, verdween de angst niet meteen. Ze kende het Nederlandse systeem niet en durfde nauwelijks over haar verleden te praten. Zelfs toen ze pijn had door eerder opgelopen verwondingen, ging ze niet naar de dokter. Ze dacht dat ze daarvoor moest betalen en was bang dat ze zou worden teruggestuurd.
Via de PhoenixGroup kwam Marycynthia uiteindelijk in contact met ASKV. Ze had inmiddels op verschillende plekken geslapen en voelde zich nergens echt veilig. Soms verbleef ze noodgedwongen bij mensen thuis. Eén keer probeerde iemand misbruik van haar kwetsbare situatie te maken.
Bij ASKV vond ze eindelijk een veilige opvangplek. “Ze luisterden naar mijn verhaal. Voor het eerst had ik het gevoel dat iemand echt begreep wat ik had meegemaakt.” Vanuit die veilige basis begon ze langzaam weer vooruit te kijken.
Papers don’t define my Pride
Een belangrijk keerpunt kwam tijdens Pride Amsterdam. Voor het eerst zag Marycynthia duizenden mensen die zonder angst zichzelf konden zijn. Ze zag queer stellen die hand in hand liepen, dragqueens die zichtbaar en trots over straat gingen en mensen die zich niet hoefden te verstoppen. “Toen dacht ik: dit mag dus. Ik mag hier gewoon mezelf zijn.”
Waar ze jarenlang had geleerd haar gevoelens te verbergen, begon ze zichzelf langzaam weer te accepteren. Via Phoenix ontmoette ze andere queer vluchtelingen die hetzelfde hadden meegemaakt. Dat gaf haar het gevoel dat ze niet langer alleen was.
Toen zij met hulp van ASKV verhuisde naar Haarlem, zag ze dat veel queer statushouders en asielzoekers behoefte hadden aan een eigen netwerk. Samen met anderen richtte ze Pride Stem Haarlem op. Inmiddels is ze voorzitter van de groep. Ze organiseert bijeenkomsten, brengt mensen met elkaar in contact en moedigt anderen aan om hun verhaal te delen. “Ik wil dat mensen weten dat ze zichzelf niet langer hoeven te verbergen.”
Ze ziet hoe moeilijk die stap soms is. Veel mensen dragen dezelfde angst met zich mee als zij jarenlang heeft gedaan. Juist daarom wil ze laten zien dat het mogelijk is om opnieuw vertrouwen te krijgen.
Dromen van een toekomst
De herinnering aan Tina blijft een belangrijke drijfveer. “Alles wat ik nu doe, doe ik ook voor haar. Zij zou willen dat ik zichtbaar ben.” Ook denkt ze dagelijks aan haar dochter, die nog altijd in Nigeria verblijft. Haar grootste wens is om haar weer in haar armen te kunnen sluiten.
Over de toekomst spreekt ze voorzichtig. Ze weet uit ervaring hoe snel een leven kan veranderen. Toch overheerst inmiddels de hoop. “Ik wil dat mijn dochter later trots op mij kan zijn. Dat ze ziet dat haar moeder niet meer bang was om zichzelf te zijn.”
Waar Marycynthia vroeger vooral bezig was met overleven, probeert ze nu weer vooruit te kijken. Niet alleen voor zichzelf, maar ook voor anderen die dezelfde weg moeten afleggen. Haar verhaal laat zien hoe belangrijk een veilige plek kan zijn. Een plek waar iemand eindelijk niet meer hoeft te vluchten, maar langzaam weer kan beginnen met leven.